Ngữ pháp tiếng Nga nặng nhưng gọn: gần như toàn bộ độ khó nằm ở hai hệ thống, sáu cách của danh từ và hai thể của động từ. Nắm được hai thứ này thì phần còn lại nhẹ, còn không nắm thì không câu nào của bạn đúng trọn vẹn.
- Hai hệ chính: sáu cách của danh từ và hai thể của động từ
- Trật tự từ tự do vì đuôi từ đã cho biết vai
- Không có mạo từ, đây là điểm nhẹ so với tiếng Đức hay Pháp
- Học nhóm xuất hiện trong mọi câu trước, nhóm dùng thỉnh thoảng sau
Thứ tiếng Việt đã chuẩn bị sẵn
Tiếng Việt chuẩn bị được ít, nhưng có một điểm dễ chịu: tiếng Nga không có mạo từ, nên người Việt không phải học thêm một tầng như khi học tiếng Đức hay tiếng Pháp. Ngoài ra tiếng Nga cũng lược chủ ngữ trong một số cấu trúc, điều mà người Việt thấy quen. Nhận ra phần mình được miễn giúp khỏi tốn công học lại thứ vốn đã đúng, và cũng giúp thấy rõ phần công sức nên dồn vào đâu.
Ba nhóm khó thật
Nhóm thứ nhất là sáu cách, ảnh hưởng tới danh từ, tính từ, đại từ và cả số đếm. Nhóm thứ hai là hai thể của động từ, quyết định bạn nhìn hành động là đã hoàn tất hay đang diễn ra. Nhóm thứ ba là động từ chuyển động với hệ tiền tố, phần đặc thù nhất của tiếng Nga. Ba nhóm này có điểm chung: tiếng Việt không có gì tương ứng nên không có chỗ dựa để suy, phải xây từ đầu qua việc dùng nhiều chứ không qua việc hiểu quy tắc.
Học theo thứ tự nào
Học sáu cách theo nhóm chức năng chứ không học cả bảng cùng lúc: bắt đầu từ cách chủ ngữ và cách tân ngữ, rồi cách đi với giới từ chỉ nơi chốn. Thể động từ học song song ngay từ đầu vì mọi động từ đều tồn tại theo cặp. Động từ chuyển động để sau cùng. Thứ tự này ưu tiên thứ chặn bạn nói được câu đầu tiên, thay vì thứ nghe có vẻ nền tảng nhưng chỉ dùng tới ở giai đoạn sau.
Sai lầm thường gặp
- Học cả sáu cách trong một tuần rồi tưởng xong — sáu cách cần vài tháng để thành phản xạ, học nhanh chỉ tạo cảm giác biết
- Học hết bảng quy tắc rồi mới tập nói — quy tắc chỉ thành phản xạ qua việc dùng, không qua việc thuộc
- Dịch cấu trúc từ tiếng Việt sang rồi ghép từ vào
Câu hỏi thường gặp
Ngữ pháp tiếng Nga có khó hơn tiếng Đức không?
Nặng hơn ở số lượng dạng phải nhớ vì có sáu cách thay vì bốn, và tính từ cũng hợp theo. Nhưng nhẹ hơn ở chỗ không có mạo từ và trật tự từ tự do hơn nhiều, nên bạn ít bị sai vì đặt từ sai chỗ.
Biết tiếng Anh có giúp gì cho ngữ pháp tiếng Nga không?
Gần như không. Tiếng Anh đã bỏ hệ cách và không có hệ thể như tiếng Nga, nên hai thứ nặng nhất đều không được chuẩn bị. Lợi thế duy nhất là ở nhóm từ vựng quốc tế.
Nên học ngữ pháp bằng sách hay qua giao tiếp?
Cả hai, nhưng theo thứ tự: gặp cấu trúc trong câu thật trước, rồi mới tra sách để hiểu vì sao. Học sách trước thì bạn hiểu quy tắc mà không có chỗ móc nó vào, nên rất nhanh quên.
Mỗi ngày nên học bao nhiêu điểm ngữ pháp?
Một điểm và dùng nó trong vài câu tự đặt. Học ba bốn điểm một buổi thường dẫn tới việc trộn lẫn chúng, tức là tạo thêm nhầm lẫn thay vì tiến bộ.
