Với tiếng Nga, nhóm nhầm lẫn nặng nhất không nằm ở từ vựng mà nằm ở cặp thể động từ. Chọn sai thể thì câu vẫn đúng ngữ pháp nhưng nói một ý khác hẳn ý bạn định nói, và đây là lỗi tồn tại lâu nhất ở người học.
- Nhóm nặng nhất là cặp thể động từ, sai là đổi ý câu
- Nhóm hai là động từ chuyển động có định hướng và lặp lại
- Nhóm ba là cặp giới từ gần nghĩa nhưng đòi cách khác nhau
- Học cặp từ đặt cạnh nhau, không học riêng từng cái
Vì sao người Việt hay nhầm nhóm này
Cặp thể khó vì tiếng Việt không mã hoá sự hoàn tất vào động từ mà diễn đạt bằng từ riêng, nên người Việt không có phản xạ chọn. Nhóm động từ chuyển động khó vì nó phân biệt hai thứ mà tiếng Việt gộp. Nhóm giới từ khó vì mỗi cái kéo theo một cách. Nguyên nhân chung là tiếng Việt gộp làm một thứ mà ngôn ngữ kia tách làm hai, nên không phải người học bất cẩn mà là bản đồ khái niệm trong đầu chưa được vẽ lại.
Các cặp hay nhầm nhất
Các cặp đáng chú ý gồm cặp thể của các động từ thông dụng nhất, cặp động từ đi bộ có định hướng và lặp lại, cặp động từ đi bằng phương tiện tương tự, và các cặp giới từ chỉ nơi chốn đòi cách khác nhau. Cách dùng bảng này là đọc cả cặp và tự đặt một câu cho mỗi từ, vì chỉ khi phải chọn giữa hai cái thì khác biệt mới hiện ra rõ.
Cách sửa cho dứt điểm
Cách sửa dứt điểm với cặp thể là luyện bằng kể chuyện chứ không bằng học bảng quy tắc. Kể lại một ngày của bạn buộc phải chọn thể ở mỗi câu, và làm đủ nhiều lần thì việc chọn thành phản xạ. Học thuộc quy tắc thì hiểu được nhưng không kịp áp dụng khi đang nói. Cách này hiệu quả vì nó gắn mỗi từ với một tình huống cụ thể, và trí nhớ về tình huống bền hơn trí nhớ về định nghĩa.
Sai lầm thường gặp
- Học quy tắc chọn thể rồi tưởng là xong — hiểu quy tắc và chọn kịp khi nói là hai chuyện khác nhau
- Tra từ điển thấy hai từ dịch giống nhau rồi coi như dùng thay nhau được
- Học một từ trong cặp rồi dùng nó cho mọi trường hợp
Câu hỏi thường gặp
Chọn sai thể động từ thì người Nga có hiểu không?
Hiểu được nhưng hiểu ra ý khác. Nói bằng thể chưa hoàn thành khi bạn muốn nói việc đã xong sẽ khiến người nghe tưởng việc vẫn đang diễn ra. Đây không phải lỗi làm câu khó hiểu mà là lỗi làm câu mang nghĩa khác, nên nó đáng ưu tiên sửa.
Dùng nhầm thì người bản xứ có hiểu không?
Thường vẫn hiểu nhờ ngữ cảnh, nhưng đây chính là lý do lỗi tồn tại lâu: được hiểu nên không ai sửa, và người học không biết mình đang sai suốt nhiều năm.
Từ điển nào giúp phân biệt cặp thể tiếng Nga?
Từ điển có ghi rõ thể đối ứng của mỗi động từ và có câu ví dụ cho từng thể. Từ điển song ngữ đơn giản thường chỉ dịch cả hai thể thành một từ tiếng Việt, tức xoá mất chính khác biệt bạn cần thấy.
Nên học bao nhiêu cặp thể một lúc?
Học theo nhóm động từ cùng chủ đề, khoảng năm cặp mỗi tuần, và luôn dùng chúng trong một đoạn kể chuyện ngắn. Học rời rạc từng cặp không hiệu quả vì việc chọn thể phụ thuộc vào ngữ cảnh của cả câu chuyện.
