Câu phức tiếng Nga dễ hơn tiếng Đức ở một điểm quan trọng: trật tự từ trong mệnh đề phụ không đảo. Nhưng có một nhóm riêng cần chú ý là đại từ quan hệ, vì chúng phải chia cách theo vai trong mệnh đề của mình.
- Trật tự từ trong mệnh đề phụ không đảo, dễ hơn tiếng Đức
- Nhưng đại từ quan hệ phải chia cách theo vai trong mệnh đề
- Liên từ tiếng Nga không kéo theo thay đổi trật tự
- Câu phức là ranh giới rõ nhất giữa sơ cấp và trung cấp
Các nhóm từ nối
Các nhóm chính gồm: nhân quả, điều kiện, nhượng bộ, thời gian, mục đích, và mệnh đề quan hệ. Năm nhóm đầu khá đơn giản vì chỉ cần thêm liên từ mà không đổi gì khác. Nhóm mệnh đề quan hệ mới là phần đòi suy nghĩ vì đại từ phải chia. Học theo nhóm nghĩa thay vì học rời từng từ giúp bạn luôn có sẵn một lựa chọn khi cần nối ý, thay vì phải nhớ lại đúng một từ duy nhất.
Chỗ người Việt hay vấp
Chỗ vấp lớn nhất là đại từ quan hệ. Nó phải hợp giống và số với danh từ nó thay thế, nhưng lại chia cách theo vai của nó trong mệnh đề phụ. Nghĩa là hai nguồn thông tin từ hai mệnh đề khác nhau, và người học hay lấy nhầm nguồn. Lỗi này khó tự phát hiện vì khi nói bạn dồn hết chú ý vào nội dung, và phần cấu trúc câu chạy theo bản năng tiếng Việt.
Cách luyện nối câu
Cách luyện là lấy hai câu có một danh từ chung rồi nối bằng đại từ quan hệ, và mỗi lần tự hỏi hai câu: danh từ đó giống gì và số gì, rồi nó đóng vai gì trong mệnh đề thứ hai. Hai câu hỏi này cho ra đúng dạng cần dùng. Bài tập này đơn giản mà hiệu quả vì nó tách riêng kỹ năng nối ý ra khỏi việc nghĩ nội dung, nên bạn tập được một thứ tại một thời điểm.
Sai lầm thường gặp
- Chia đại từ quan hệ theo vai trong mệnh đề chính — phải theo vai trong mệnh đề phụ, còn giống và số thì theo danh từ ở mệnh đề chính
- Nói toàn câu ngắn để tránh sai — an toàn nhưng bị đánh giá là cấu trúc nghèo
- Dùng một từ nối cho mọi quan hệ ý nghĩa
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đại từ quan hệ lại rối tới vậy?
Vì nó lấy thông tin từ hai chỗ: giống và số từ danh từ nó thay thế, còn cách thì từ vai của nó trong mệnh đề mới. Tách hai câu hỏi ra và trả lời lần lượt là gỡ được, nhưng làm cùng lúc trong đầu thì rất dễ lẫn.
Câu phức tiếng Nga có khó hơn tiếng Đức không?
Dễ hơn ở chỗ không phải đổi trật tự từ, khó hơn ở chỗ đại từ quan hệ phải chia cách. Nhưng tổng lại thì tiếng Nga nhẹ hơn vì việc đổi trật tự trong tiếng Đức là thứ phải làm ở mọi mệnh đề phụ.
Câu dài có tốt hơn câu ngắn không?
Không hẳn. Trộn cả hai mới tự nhiên. Toàn câu ngắn nghe rời rạc, toàn câu dài thì dễ sai và khó theo dõi. Tiêu chí chấm thường đo sự đa dạng chứ không đo độ dài.
Nên học bao nhiêu từ nối?
Khoảng hai tới ba từ nối cho mỗi nhóm nghĩa là đủ dùng, tổng chừng mười lăm tới hai mươi từ. Học nhiều hơn thì phần lớn nằm im không dùng tới.
